Transparentność działania związków jeździeckich w świetle przepisów prawa.
Jawność działania Polskiego Związku Jeździeckiego czy też okręgowych związków jeździeckich budzi żywe dyskusje. Oczekiwaniem środowiska jest upublicznianie i prezentowanie nam wszelkich działań związkowych. Organy władzy związkowej przeważnie zaś nie są zainteresowane upublicznianiem jakichkolwiek informacji i stronią od szumnie zapowiadanej jawności i przejrzystości procedur związkowych. Oczywiście w świetle interesu środowiska dostęp do informacji o działaniach związku z punktu widzenia etycznego nie budzi żadnych wątpliwości. Wszystkim nam należy się wyczerpująca informacja dotycząca podejmowanych decyzji wraz z ich uzasadnieniem. Jednakże kwestia powinności i rozliczania władz związku ze składanych obietnic nie jest przedmiotem tego artykułu i jej omówienie należy zostawić środowisku oraz komentatorom. Ze swojego punktu widzenia chciałbym przedstawić Państwu obowiązki organów związkowych w przedmiocie udzielania dostępu do informacji obejmującej działania związku, jako informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dalsze rozważania będą aktualne zarówno dla informacji dotyczących działań Polskiego Związku Jeździeckiego, jak również okręgowych związków jeździeckich w odniesieniu do ich prawnych obowiązków, lecz nie będą stanowić oceny ich działań. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie czy związki sportowe dysponują informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy, a ponadto czy są obowiązane je udostępniać na żądanie zainteresowanych.
Informacja publiczna a związki jeździeckie.
Prawo dostępu do informacji publicznej reguluje przede wszystkim Konstytucja w art. 61 zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ta ogólna norma wyrażona w Konstytucji znajduje swoje uszczegółowienie w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i w związku z tym podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Ta mało precyzyjna informacja została szerzej rozwinięta przez orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazują, że informacją publiczną są informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2002 r., II SA 1956/02 a także wyrok NSA z 30 października 2002 r., II SA 2036-2037/02, II SA 181/02; wyrok NSA z 20 października 2002 r.). Definicję informacji publicznej rozwija art. 6 ust. 1 ustawy poprzez wymienienie listy zagadnień, które zalicza się do tej kategorii. Zgodnie z tym za informacje publiczne będziemy uważać informacje o statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej, majątku oraz zasadach funkcjonowania. Informacja publiczna to dla naszego środowiska przede wszystkim informacja o pracach władz związku. Czy zatem środowisko dążąc do transparentności może żądać ujawnienia okoliczności zawarcia umów z organizatorami, ich treści oraz indywidualnie uzgadnianych warunków? Czy każdy może żądać ujawnienia pełnej informacji o działaniach finansowych związku? Często informacje te są trzymane w tajemnicy, a argumentem jest ochrona tajemnicy handlowej bądź ochrona struktury organizacyjnej jako takiej. Związki sportowe rzadko kiedy w swoich działaniach kierują się pełną transparentnością, a dostęp do informacji związkowych jest pilnie strzeżony. W literaturze dotyczącej prawa sportowego prezentowane są różne koncepcje dotyczące udostępniania informacji przez związki w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podnosi się, że związki sportowe nie zostały wymienione wśród podmiotów obowiązanych do udostępniania tego typu informacji. Dodatkowo ustawa o sporcie również w żaden sposób nie reguluje tej materii. Pewnym punktem zaczepienia jest jednak treść art. 4 ust. 1 pkt. 5, zgodnie z którym podmiotami obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są w szczególności podmioty (inne niż wymienione w art. 4 ust. 1 pkt. 1,2,3,4) lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zwrot w szczególności oznacza, że ustawodawca otwiera krąg podmiotów, który ma obowiązek udostępniać informację w trybie przewidzianym ustawą, a dodatkowo zobowiązuje do tego wprost w zasadzie wszelkie podmioty wykonujące funkcje publiczne. Kwestia wykonywania funkcji publicznych przez związki sportowe została szczegółowo omówiona w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r. (II SAB/Wa 1/13) gdzie Sąd ten stwierdził, że polski związek sportowy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem tego Sądu świadczy o tym przede wszystkim treść art. 27 ust. 2 i 29 ust. 1 ustawy o sporcie stanowiące o możliwości dofinansowania polskich związków sportowych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego czy ministra właściwego do spraw kultury fizycznej, ale także brzmienie statutów polskich związków sportowych. W tej mierze można wskazać na treść statutu PZJ, który wskazuje chociażby, że celem związku jest między innymi organizacja współzawodnictwa sportowego, popularyzacja i rozwój jeździectwa oraz parajeździectwa. Niewątpliwie Związki jeździeckie korzystają również ze środków publicznych co jasno wskazuje na wykonywanie funkcji publicznych. Co istotne w tej sprawie, Sąd stwierdził jednoznacznie, że obowiązek udzielenia informacji publicznej nie dotyczy polskich związków sportowych wyłącznie w zakresie rozliczenia dofinansowania, dotacji lub wykonania zadań zleconych, w tym z udziałem środków publicznych, ale został zakreślony bardzo szeroko. W zasadzie uzasadnione jest stwierdzenie, że zgodnie z orzecznictwem obowiązek udzielania informacji przez Związki jest tak szeroki jak w przypadku innych podmiotów wymienionych bezpośrednio w ustawie i nie odnosi się wyłącznie do działań realizowanych ze środków publicznych.
Skutki stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w stosunku do związków sportowych.
Jakie jest zatem praktyczne znaczenie stosowania ustawy do związków sportowych? Najistotniejsze jest to, że każdy może zwrócić się do Związku z zapytaniem o interesujące go informacje. Każdy kto uważa, że przejrzystość i jawność działania Związku jest ograniczona może żądać ujawnienia informacji dotyczących jego funkcjonowania w trybie przewidzianym ustawa o dostępie do informacji publicznej. Związek w takiej sytuacji nie ma prawa odmówić udzielenia informacji zasłaniając się dobrem sprawy, swoimi interesami gospodarczymi czy dobrem kontrahenta, oczywiście o ile nasze zapytanie nie przekracza zakresu wskazanego ustawą. Czas na udzielenie odpowiedzi w przypadku wystąpienia z zapytaniem wynosi co do zasady 14 dni. Termin ten w pewnych szczególnych przypadkach może zostać wydłużony jednak może to wynosić maksymalnie 2 miesiące. W przypadku gdy wystąpimy z zapytaniem do Związku i nie otrzymamy odpowiedzi przysługuje nam skarga do sądu administracyjnego, co zaś wiąże się z obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania przez Związek, w sytuacji uwzględnienia naszej skargi.
